در قرآن هیچ تناقضی نیست

0
254

نویسنده: سید مرتضی حجت نجفی کوه کمری

بحث پیرامون قرآن کریم از مناظر مختلفی صورت می گیرد. یک منظر، بحث پیرامون قرآن کریم، درون دینی است و منظری دیگر برون دینی می باشد.

منظر درون دینی:
از منظر درون دینی، علما و کارشناسان حوزه قرآن پژوهی و تفسیر، نظریات و برداشتهای متفاوت خود از آیات قرآن کریم را بیان می کنند و هرکدام متدلوژی و نگاه خاص خود را در تفسیر آیات قرآن کریم به کار می گیرند.
در این روش اصولاً دو نگاه کلی و اساسی وجود دارد. یک نگاه متد ضرب القرآن بعضه ببعض است و در آن، آیه ای، آیه ی دیگر را تفسیر می کند، این روشی است که مرحوم علامه طباطبایی از آن بهره گرفته است. نگاه دیگر، تفسیر آیات بر مبنای گفتار پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار علیهم السلام است. این نگاه از تفسیر، مورد علاقه کثیری از مفسرین است زیرا ایشان بر این باورند که قرآن را کسی می تواند تفسیر کند که بر او نازل شده است، انّما یعرف القرآن من خوطب به.

در این بین نیز نگاه سومی شکل گرفته که مرکب از دو نگاه سابق است. در تمامی این نگاهها، رویکرد، درون دینی است، رویکردی که به منظور بالندگی، تعالی و ایجاد فهم و درک بیشتر و بهتر از گزاره های مطرح شده در قرآن کریم است.

منظر برون دینی:
بحث پیرامون قرآن کریم و کلام وحیانی از منظر برون دینی جایگاه و شکل دیگری به خود می گیرد.
برای کسانی که باور و اعتقادی به خداوند یا کلام وحی ندارند اما درحال تحقیق و راستی آزمایی گزاره های دینی و وحیانی هستند، موضوع؛ شکل دیگری دارد و کلام و تفسیر درباره آن به نوع دیگریست.

از این رو علماء و بزرگانی چون مرحوم علامه طباطبایی صاحب کتاب اصول فلسفه و روش رئالیسم، ایضاً مرحوم شهید مطهری نویسنده شرح کتاب اصول فلسفه و روش رئالیسم، امام موسی صدر، حتی امام خمینی (ره) صاحب نظریات بدیع فلسفی در کتاب تقریرات فلسفه در تلاش بودند تا طریقی بینا بینی را برگزینند و به جای پاک کردن صورت مسأله و نفی و انکار مخالف و یا متفاوت النظر، سعی در ارائه ادله و استناداتی عقلی و فلسفی نمایند، متأسفانه این علماء و بزرگان از طرف پایگاه ها و جایگاه های درون دینی مورد تعدی و بی مهری قرارگرفته اند؛ حال آنکه وظیفه علماء دین پاسخگویی به شبهات، تردیدها و یا انکار محققین یا منکرین برون دینی بوده و هست.

به نظرمی رسد بررسی قرآن کریم از منظر برون دینی توجه به اموری را می طلبد که در پی بدان اشاره می شود:
قرآن کریم سرشار از گزاره هایی است که در باور و نگاه اهل ایمان به وحدانیتِ خداوند و پیامبر اکرم (ص)، امری مسلم و قطعی است. در حالیکه همین امور از دیدگاه فرد محققی که در پی کشف حقیقت است و هنوز ایمان نیاورده به همراه موجی از تردیدها بوده و در پی تحلیل و راستی آزمایی این گزاره هاست.
من باب مثال، امر پیدایش و خلقت آدم علیه السلام در باور موحد دیندار، مطابق آنچه در قرآن کریم آمده است می باشد و یا در مورد حقیقت بهشت و دوزخ و خلود در آن و یا دوراهی بودن مسیر هرکدام یا “جهنم، معبرِ بهشت بودن” اگرچه دیدگاه های درون دینی متفاوتی وجود دارد؛ لیکن فرد غیر دینی ( اگر این نامگذاری درست باشد) در پی اثبات یا ردّ این گزاره هاست و برای اثبات یا انکار هرکدام نیازمند ادله و براهین عقلی و علمی است.

از این رو اگر فرد مذکور با مفاهیمی چون ناسخ و منسوخ یا محکم و متشابه در قرآنی که صحت گزاره های آن برایش روشن و مبین نشده مواجه گردد، سؤالاتی مطرح می کند که عالمان دین و محققان علوم قرآنی و باورمندان به حقانیت وحیانی آیات، ناچارند با بهره مندی از عقل و استدلال‌های منطقی و حتی علمی تا بدآنجا که ممکن است پاسخگوی شبهات مطروحه باشند.

بنابراین اگر ارزیابی و تحلیل نظر هر کارشناس علوم دینی در بیان موضوعات قرآنی با رویکرد برون دینی موجب تعدی و بی مهری قرارگیرد و کمترین اقدامات روشنگرانه در حوزه عقلانیت دینی، خط قرمز و غیر مجاز تلقی شود؛ تنها یک قرائت باقی می ماند که آن هم تا به امروز و در عمل نتوانسته است عطشِ حقیقت جویی تشنگانِ معرفت را سیراب کند به ویژه جوانان و نوجوانان که برای دریافت پاسخ سؤالات بی جواب خود به ناچار به عرفان‌های وارداتی، مسیحیت و سایر ادیان و نظریات و مکاتب متنوع رو آورده اند.

ما که ایمان داریم دین مبین اسلام و حقیقت وحیانی قرآن به شکلی یکپارچه پاسخگوی تمامی سؤالات جویندگان حقیقت و معرفت می باشد چرا اولاً در هراس از تحقیق و سؤال آنان باشیم و ثانیاً اجازه ندهیم کسانی را که گمان می کنیم با ارزیابی ما در خط ما قرار ندارند، نظراتشان را بیان کنند و ثالثاً با محدود کردن دسترسی آنان به ابزارهای ارتباط جمعی، تلاشهای روشنگرانه آنان را به شدیدترین شکل ممکن محدود، مخدوش، تقطیع و نادرست جلوه دهیم.

بگذارید میدان برای پاسخگویی به حق‌طلبان باز باقی بماند و کرسی‌های آزاد اندیشی اسلامی محکوم به تک صدایی نشود.

منبع: اقتصاد بانکی

__________________________________________
به کانال رسمی خبرگزاری عرفان در تلگرام بپیوندید:
@erfanews
https://telegram.me/erfanews